Fort 4 - Mortsel

Terug naar overzicht

Fort 4 Mortsel is een van de zeven overblijvende Brialmontforten: forten die in 1860-1864 opgetrokken werden uit baksteen en zandsteen. Het fortdomein is nu een park en het fort zelf is te bezoeken met een gids.

Droge gracht rond het reduit van fort 4 (copyright: provincie Antwerpen - Vilda, Yves Adams)

Wat kan je er doen?

In de zomer vindt er het familie- en theaterfestival FortBom plaats. Het fort is verder voorzien van een zomerbar (BAR4) en een winterbar (BARrrr4). Het domein is permanent toegankelijk, maar het fort zelf enkel binnen bepaalde uren. De gidsenwerking verzorgt elke week gegidste rondleidingen en natuurwandelingen. In de bomvrije gang aan de oude ingang is een permanente tentoonstelling met infopanelen te bezoeken. Je kan er met kinderen ook terecht in de speeltuin.

In het hoofdfront is sinds mei 2016 de gloednieuwe tentoonstelling 'Forten 1914' geopend. Je ontdekt er het Antwerpen en zijn forten voor, tijdens en na de Eerste Wereldoorlog. Een overzicht van alle forten in hun huidige toestand krijg je er bovenop. De tentoonstelling bevindt zich in de prachtige gangen van het hoofdfront. Ze is te bezoeken op aanvraag. Neem zeker contact op met de gidsenwerking voor een rondleiding via volgend e-mailadres: fort4@mortsel.be. Meer dan een bezoek waard!

Fietsers kunnen het fort samen met de andere Brialmontforten ontdekken via de Brialmontroute of zelf een route opstellen dankzij de fietsknooppunten. Fort 4 Mortsel ligt aan knooppunt 8.

Natuur

Dit fort ligt buiten de Natura 2000-richtlijnen, maar er is wel een bosbeheerplan opgemaakt.

Wil je meer weten over de fauna en flora die in het fort vertoeven en de manier waarop ze beschermd worden? Klik dan hier.

Geschiedenis

Net zoals de andere Brialmontforten werd Fort 4 gebouwd in 1860-1864 uit baksteen met zandstenen decoraties. Zoals oorspronkelijk bedoeld, is het hoofdfrontgebouw grotendeels onzichtbaar. Terwijl de andere forten al in de jaren 1970 verkocht werden aan de gemeenten, bleef Fort 4 tot 2000 eigendom van Defensie. Het werd gebruikt voor de artillerieschool. Het fort werd gerestaureerd door het Ministerie van Defensie, maar ook nu gebeuren er nog heel wat restauratiewerken: het fort wordt beschermd als monument. Opvallend is dat het ophaalmechanisme en een van de kettingwielen van de brug nog steeds aanwezig is.

Voor een uitgebreider overzicht van de geschiedenis van Fort 4 Mortsel kan je hier terecht.

Het fort vandaag

Het domein is vandaag erkend als parkgebied. De gidsenwerking heeft er een bezoekerscentrum, maar de stad Mortsel heeft er ook een gemeentelijk zwembad gebouwd. 

In de buurt

Ook in de gemeenten Kontich, Hove, Boechout, Lint, Borsbeek, Edegem, Aartselaar, stad Mortsel en district Wilrijk geniet je van mooie groene plekjes. Heb je zin om al wandelend de verschillende forten te bewonderen? Maak dan zeker gebruik van de wandelkaart van het wandelgebied ‘Landschapspark Zuidrand’. De wandelkaarten zijn te koop voor 5 euro bij alle gemeenten van het Landschapspark Zuidrand.

De Krijgsbaan verbindt alle forten met elkaar: in het noorden vind je Fort 3 Borsbeek en in het westen Fort 5 Edegem.

Bereikbaarheid

Het fort ligt op wandelafstand van het treinstation van Mortsel-oude God. 

Automobilisten en fietsers: via de Krijgsbaan (R11) en de Liersesteenweg (N10). Toegang tot de parking ter hoogte van de Krijgsbaan is er via de Fortstraat en via de Neerhoevelaan.
Fietsers: via de fietsostrade Antwerpen – Mechelen.
Station: Mortsel Oude God
Tram- en bushalte: Mortsel Station Oude God

Digitaal Hoogtemodel

Sinds 2015 is het nieuwe Digitaal Hoogtemodel Vlaanderen II beschikbaar. Dit is een kaart met gedetailleerde gegevens over de hoogteverschillen in Vlaanderen.

Een studie van de UGent, in opdracht van de provincie Antwerpen, ontdekte op basis van dit materiaal heel interessante nieuwe gegevens over het militair erfgoed rond Antwerpen. Zo blijkt dat er op en tussen de forten op verschillende plaatsen nog loopgraven aanwezig zijn. Deze loopgraven zijn duidelijk herkenbaar op de kaarten van het hoogtemodel.

De beelden hieronder tonen een luchtfoto van het fort naast een beeld van het hoogtemodel.

Adres: 
Fortstraat 100
2640 Mortsel
Antwerpen
Contactgegevens: 

Stad Mortsel
Dienst Fort 4
Krijgsbaan 212
2640 Mortsel

Gidsenwerking Fort 4 Mortsel
Neerhoevelaan 50
2640 Mortsel
Telefoon: +32 (0)3 444 18 63
E-mail: fort4@mortsel.be

Accommodaties: 
Kaarten: 
Fort 4 te Mortsel tussen fort 5 te Edegem en fort 3 te Borsbeek, met de Brilschans van de Grote Omwalling, op de kaart NGI 1860-1884 (copyright: Nationaal Geografisch Instituut, Brussel)
De Grote Omwalling met Brilschans en fort 4 te Mortsel op de kaart NGI 1860-1884 (copyright: Nationaal Geografisch Instituut, Brussel)
Foto's: 
Bezoekerscentrum van fort 4 (copyright: provincie Antwerpen - Vilda, Yves Adams)
Ingang van fort 4 (copyright: provincie Antwerpen - Vilda, Yves Adams)
Wandelen in fort 4 (copyright: provincie Antwerpen - Vilda, Yves Adams)
Fort 4 vanuit de lucht (copyright: provincie Antwerpen - Vilda, Yves Adams)
Fort 4 vanuit de lucht (copyright: provincie Antwerpen - Vilda, Yves Adams)
Fort 4 vanuit de lucht (copyright: provincie Antwerpen - Vilda, Yves Adams)
Het reduit van fort 4 vanuit de lucht (copyright: provincie Antwerpen - Vilda, Yves Adams)
Evenement in fort 4 (copyright: provincie Antwerpen - Vilda, Yves Adams)
Droge gracht rond het reduit van fort 4 (copyright: stad Mortsel)
Gracht van fort 4 (copyright: stad Mortsel)
Ingang van fort 4 (copyright: stad Mortsel)
Voorstelling in het reduit van fort 4 (copyright: stad Mortsel)
Opening van het bezoekerscentrum in fort 4 (copyright: stad Mortsel)